INFORMACJA DLA OSÓB UBIEGAJĄCYCH SIE O ŚWIADCZENIA Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO 

Od 1 maja 2010 r. z zakresu przedmiotowego przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyłączone są świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zmiana ta wynika z wejścia w życie rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Oznacza to, że od dnia 1 maja 2010 roku prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala wyłącznie wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1228, ze zm.).

Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sprawach dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może upoważnić np. kierownika ośrodka pomocy społecznej do prowadzenia postępowania, a także do wydawania decyzji.

Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Wnioski o przyznanie świadczeń wraz z zaświadczeniem o bezskutecznej egzekucji (za okres ostatnich dwóch miesięcy) należy składać bezpośrednio do organu realizującego. Wnioski wraz z kompletem dokumentów przyjmowane są przez Wydział Świadczeń Rodzinnych MGOPS z siedzibą przy ul. Myszkowska 28 , Zarki .

I. Kryteria przyznawania pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna: 

• w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł; 

• do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.

• jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł 

• jeżeli zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres świadczeniowy, w którym otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona:

1. została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej; 

2. zawarła związek małżeński. 

Według ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie oznacza: dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie

II. Wymagane dokumenty 

Wymagany jest komplet dokumentów (w przypadku składania wniosku po raz pierwszy) 

• wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego 

• zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji 

• zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego pełnoletniego członka rodziny, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 

• oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów, w tym odpowiednio: 

o oświadczenia o dochodzie członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, uzyskanym  w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy  o oświadczenia o dochodzie członków rodziny niepodlegąjącym opodatkowaniu, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 

Dodatkowe dokumenty, poza dokumentami wyżej wymienionymi, mogą być składane w formie kopii. Kopię dokumentów może uwierzytelnić organ właściwy wierzyciela, notariusz lub instytucja, która dokument wydała. 

• uwierzytelniona kopia dokumentu stwierdzającego wiek osoby uprawnionej 

• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności 

• zaświadczenie o uczęszczaniu osoby uprawnionej do szkoły lub szkoły wyższej 

• odpis prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem 

• informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności. 

• orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dla osoby uprawnionej 

Przedłużenie okresu zasiłkowego

Jeśli sytuacja w rodzinie mająca wpływ na przyznanie uprawnień nie uległa zmianie i w posiadaniu tut. Organu znajduje się już niezbędny kpl. dokumentów, osoby które składają wniosek na kolejny okres zasiłkowy, przy ubieganiu się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego składają nowy wniosek i dostarczają tylko: 

1. zaświadczenie z *Urzędu Skarbowego (dochody za rok bazowy tzn. poprzedzający złożenie wniosku) lub oświadczenie zastępujące zaświadczenie o dochodach opodatkowanych podatkiem dochodowym wypełnione przez wnioskodawcę 

2. zaświadczenie lub oświadczenie na załączniku do wniosku o wysokości wyegzekwowanych i przekazanych przez *Komornika alimentów w roku bazowym- poprzedzającym złożenie wniosku),

* proszę pamiętać o pozostawieniu kserokopii zaświadczeń do wniosku o zasiłek rodzinny 

Warunkiem niezbędnym do przyznania uprawnień z funduszu jest bezskuteczność egzekucji za ostatnie 2 m-ce, poprzedzające złożenie wniosku, lub niemożność wszczęcia egzekucji co potwierdza organ uprawniony tj. Komornik Sądowy lub Sąd Okręgowy stosownym zaświadczeniem.

III. Dot. Osób ubiegających się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego 

Katalog możliwych źródeł utraty dochodu (dochody uzyskane w roku, który stanowi podstawę do ustalania prawa do świadczeń): 

1. uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego, 

2. utrata prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, 

3. utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 

4. utrata zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, 

5. wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej,

6. utraty zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Katalog źródeł uzyskania dochodu (dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń): 

1. zakończenie urlopu wychowawczego, 

2. uzyskanie prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, 

3. uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 

4. uzyskanie zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, 

5. rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej,

6. uzyskaniu zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. 

Ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, kontraktu menedżerskiego albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. 

UWAGA Każda kolejna umowa o pracę zawierana z tym samym pracodawcą jest również uzyskaniem dochodu. 

IV. Dot. Osób mających ustalone decyzją administracyjną prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego

W przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu, wyjazdu członka rodziny osoby uprawnionej poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.

Ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: 

1. dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, 

2. dziecka pozostającego w związku małżeńskim,  

3. rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz . 

W sytuacji uzyskania dochodu należy niezwłocznie przedłożyć w organie wypłacającym świadczenia zaświadczenie stosownej instytucji o wysokości dochodu netto z miesiąca następującego po miesiącu w którym dochód został osiągnięty.

UWAGA! Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu, w okresie ich pobierania otrzymali alimenty (bezpośrednio od dłużnika lub za pośrednictwem komornika sądowego) będą uznawane za świadczenia nienależnie pobrane. Świadczeniobiorca zobowiązany będzie do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

V. Pełnoletnia osoba uprawniona do świadczeń z funduszu 

Decyzja przyznają uprawnienia do świadczeń wydawana jest do miesiąca, w którym osoba uprawniona kończy 18 lat.

W przypadku kontynuacji wypłaty świadczeń z funduszu należy:

• wypełnić wniosek na osobę uprawnioną

• wypełnić załącznik do wniosku 

o oświadczenia o dochodzie członków rodziny niepodlegającym opodatkowaniu, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy - załącznik nr 4. 

o oświadczenia o dochodzie członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy - załącznik nr 3.

• dostarczyć zaświadczenie/ oświadczenie o dochodach 

• dostarczyć zaświadczenie /lub oświadczenie o kontynuowaniu nauki 

• dołączyć kserokopię dokumentu tożsamości 

• określić sposób wypłaty świadczeń 

Pełnoletnia osoba uprawniona do alimentów składa wniosek wypełniony na swoje nazwisko. 

W przypadku gdy rodzic - opiekun składa wniosek o świadczenia z funduszu za osobę pełnoletnią winien dostarczyć upoważnienie do złożenia wniosku i ubiegania się o świadczenia w imieniu osoby uprawnionej 

VI. Działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych

Działania wobec dłużników alimentacyjnych przewidziane w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podejmuje organ właściwy dłużnika, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Realizacja ww. ustawy może być przekazana do jednostki organizacyjnej gminy np. do ośrodka pomocy społecznej.

Działania wobec dłużników alimentacyjnych podejmowane są na wniosek organu właściwego wierzyciela, tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej jeśli: 

1. osobie uprawnionej zostało przyznane prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego; 

2. osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego od rodzica lub jej przedstawiciel ustawowy złoży do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. 

Wniosek osoby uprawnionej o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego

W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego od rodzica lub jej przedstawiciel ustawowy może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. 

Egzekucja bezskuteczna w rozumieniu przepisów ww. ustawy to egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. 

Prawo to przysługuje niezależnie od tego, czy w sprawie jest wypłacane świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Jeśli osobie uprawnionej zostało przyznane prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie musi ona składać odrębnego wniosku w sprawie podjęcia działań wobec dłużnika alimentacyjnego, ponieważ organ wypłacający świadczenie z urzędu wystąpi o podjęcie takich działań do organu właściwego dłużnika. 

Wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego składa się w organie wypłacającym świadczenia z funduszu alimentacyjnego w gminie wierzyciela. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. O takie zaświadczenie może także wystąpić do komornika organ właściwy wierzyciela.

Działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych przez organ właściwy dłużnika

Organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe. 

Organ właściwy dłużnika przekazuje komornikowi sądowemu informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego. 

W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika zobowiązuje go do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy, w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny oraz informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika.

Jeżeli dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 

1) złożenia oświadczenia majątkowego, 

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

 Następnie wydaję decyzję uznającą dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Jeżeli decyzja uznającą dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna organ właściwy dłużnika:

1) składa wniosek o ściganie dłużnika za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) oraz 

2) kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.

Czynności podejmowane przez organ wypłacający świadczenie z funduszu alimentacyjnego w odniesieniu do dłużników alimentacyjnych

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. 

Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) - tytuł egzekucyjny zostaje przekazany do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.